Gücün Toplandığı Düzlem
Forum Romanum, bir meydan, bir tapınaklar topluluğu ya da bir arkeolojik kalıntıdan çok daha fazlasıdır; burası, insanlığın ilk kez gücü tek bir noktada toplamanın, görünür kılmanın ve sıradanlaştırmanın yolunu bulduğu mekandır. Roma’da merkez, gökten inmez; Forum’da toplanır. İnsanlar buraya dua etmekten çok kararların sonuçlarını izlemek için gelir ve bu fark, Forum’u kadim dünyadaki diğer tüm kutsal alanlardan ayırır. Bu alanın gücü, tek bir yapıda değil, yan yana getirilmiş işlevlerde yatar; tapınak, mahkeme, senato kürsüsü, zafer takları ve kamusal alan aynı düzlemde var olur, çünkü Roma için kutsal ile hukuki, ilahi ile dünyevi arasında keskin sınırlar yoktur. Forum Romanum, ley hattının dikey değil yatay çalıştığı bir merkezdir; göğe yönelmez, şehre yayılır. Burada enerji yükselmez, dağılır; ama bu dağılma kaotik değil, disiplinlidir.
Forum’un yer seçimi bile sezgisel değil, stratejiktir. Tepeler arasında kalan bu vadi, Roma’nın erken döneminde bataklıktı; yani doğal olarak “seçilmiş” bir kutsal alan değildi. Roma, burayı kurutarak, doldurarak ve dönüştürerek şunu ilan etti: merkez, doğanın armağanı olmak zorunda değildir; emekle ve iradeyle yaratılabilir. İşte Forum Romanum, bu iddianın somutlaşmış halidir. Ley hatları açısından bakıldığında Forum Romanum, bir enerji patlama noktası değil, enerjinin dağıtım merkezi gibi çalışır. Kararlar burada alınır, ritüeller burada yapılır, zaferler burada sergilenir ve tüm bu eylemler şehrin diğer bölgelerine buradan yayılır. Bu yüzden Roma yolları Forum’a bağlanır, tapınaklar Forum’a bakar, iktidar Forum’da görünür hale gelir. Merkez, kendini saklamaz; alışkanlık haline getirir. Forum’da konuşulan sözlerin gücü, kutsallıktan değil, tekrardan gelir. Senato kararları, hukuki tartışmalar ve kamusal ilanlar burada defalarca yinelenerek, bireysel bilinci kolektif bir kabule dönüştürür. Bu tekrar, ley hattının Roma’daki en belirgin biçimidir; sezgiye değil, alışmaya dayalı bir etki yaratır. İnsan Forum’da ürpermez, ama zamanla aynı doğrulara ikna olur.
Gölge Şehirler anlatısında Forum Romanum, Roma’nın en çıplak noktasıdır; çünkü burada ne mistik bir sis vardır ne de estetik bir perde. Taşlar yıpranmıştır, yapılar yarımdır, ama mesaj nettir: güç burada doğmaz, burada işletilir. Stonehenge hissettirmişti, Paris yönlendirmişti; Forum Romanum ise öğretmiştir. Bu yüzden Forum, Roma’nın kalbi olduğu kadar en tehlikeli icadıdır; çünkü insanlığa şu fikri yerleştirir: merkez görünürse, tekrar edilirse ve gündelik hayata karışırsa, itiraz edilmez. Roma’nın binlerce yıl süren etkisi, ordularından çok, bu meydanda öğrenilen reflekslerden kaynaklanır.

Yorumlar
Yorum Gönder